SPB Git

Repository Public Research preview

aide_memoire.tex 10.5 KB 294 lines latex

1% =============================================================================2% SP BOUCHER | ACADEMIC RESEARCH3% =============================================================================4% Project      : UQO5% File         : IMM1003-20_Elements_evaluation_immobiliere/05_Ressources/aide_memoire.tex6% Maintainer   : Simon-Pierre Boucher7% Position     : Professor of Finance8% Institution  : Université du Québec en Outaouais (UQO)9% Website      : https://spboucher.ai10% Research     : research@spboucher.ai11% Copyright    : (c) the author(s) of this work; ownership not asserted here12% License      : None specified (no license file in this repository)13% =============================================================================14% END OF SP BOUCHER SOURCE HEADER15% =============================================================================16% =============================================================================17% AIDE-MÉMOIRE — IMM100318% Éléments d'évaluation immobilière19% Simon-Pierre Boucher, UQO20% =============================================================================2122\documentclass[10pt,a4paper,landscape]{article}2324\usepackage[utf8]{inputenc}25\usepackage[T1]{fontenc}26\usepackage[french]{babel}27\usepackage[margin=1.2cm]{geometry}28\usepackage{amsmath}29\usepackage{booktabs}30\usepackage{array}31\usepackage[table]{xcolor}32\usepackage{tcolorbox}33\usepackage{tikz}34\usepackage{graphicx}35\usepackage{multicol}36\usepackage{enumitem}37\usepackage{fancyhdr}38\usepackage{titlesec}3940% ---------------------------------------------------------------------------41% Couleurs UQO42% ---------------------------------------------------------------------------43\definecolor{uqoBleu}{RGB}{0,62,126}44\definecolor{uqoOr}{RGB}{198,163,0}45\definecolor{uqoVert}{RGB}{0,128,70}46\definecolor{uqoRouge}{RGB}{180,35,24}4748% ---------------------------------------------------------------------------49% tcolorbox50% ---------------------------------------------------------------------------51\tcbuselibrary{skins, breakable}5253\newtcolorbox{formbox}[1][]{54  colback=uqoBleu!5, colframe=uqoBleu, coltitle=white,55  fonttitle=\bfseries\small, title={#1}, arc=1.5mm,56  boxrule=0.6pt, top=2pt, bottom=2pt, left=4pt, right=4pt57}5859\newtcolorbox{defbox}[1][]{60  colback=uqoOr!5, colframe=uqoOr, coltitle=white,61  fonttitle=\bfseries\small, title={#1}, arc=1.5mm,62  boxrule=0.6pt, top=2pt, bottom=2pt, left=4pt, right=4pt63}6465\newtcolorbox{tipbox}[1][]{66  colback=uqoVert!5, colframe=uqoVert, coltitle=white,67  fonttitle=\bfseries\small, title={#1}, arc=1.5mm,68  boxrule=0.6pt, top=2pt, bottom=2pt, left=4pt, right=4pt69}7071\newtcolorbox{warnbox}[1][]{72  colback=uqoRouge!5, colframe=uqoRouge, coltitle=white,73  fonttitle=\bfseries\small, title={#1}, arc=1.5mm,74  boxrule=0.6pt, top=2pt, bottom=2pt, left=4pt, right=4pt75}7677% ---------------------------------------------------------------------------78% Configuration page79% ---------------------------------------------------------------------------80\pagestyle{fancy}81\fancyhf{}82\fancyhead[L]{\small\color{uqoBleu}\textbf{IMM1003} — Aide-mémoire}83\fancyhead[R]{\small\color{uqoBleu}UQO — S.-P. Boucher}84\fancyfoot[C]{\small\color{uqoBleu}\thepage/2}85\renewcommand{\headrulewidth}{0.5pt}86\renewcommand{\headrule}{\hbox to\headwidth{\color{uqoBleu}\leaders\hrule height \headrulewidth\hfill}}8788\titleformat{\section}{\normalsize\bfseries\color{uqoBleu}}{\thesection}{0.5em}{}89\titlespacing{\section}{0pt}{4pt}{2pt}9091\setlength{\parindent}{0pt}92\setlength{\parskip}{1pt}93\setlength{\columnsep}{12pt}9495% =============================================================================96\begin{document}9798\begin{center}99\includegraphics[height=0.8cm]{uqo-logo.png}\hspace{1cm}{\Large\bfseries\color{uqoBleu} AIDE-MÉMOIRE — IMM1003 — Éléments d'évaluation immobilière}\\[2pt]100{\small\color{uqoBleu} Université du Québec en Outaouais | Automne 2026 | Toutes les formules et concepts clés}101\end{center}102103\vspace{4pt}104\begin{multicols}{3}105106% =============================================================================107\section*{\color{uqoBleu} Valeur marchande}108109\begin{defbox}[Définition OEAQ]110{\small Prix le plus probable qu'un bien obtiendrait en \textbf{marché ouvert}, entre parties \textbf{prudentes et informées}, sans \textbf{contrainte}, avec un \textbf{délai raisonnable}.}111\end{defbox}112113{\footnotesize114\textbf{Conditions :} acheteurs/vendeurs informés, délai raisonnable, aucune contrainte, paiement comptant.\\115\textbf{Distinction :} Prix $\neq$ Valeur marchande $\neq$ Valeur fiscale $\neq$ Valeur d'assurance116}117118% =============================================================================119\section*{\color{uqoBleu} Principes fondamentaux}120121{\footnotesize122\begin{itemize}[leftmargin=*, nosep]123  \item \textbf{Substitution :} acheteur ne paie pas $>$ coût d'un substitut équivalent124  \item \textbf{HBU :} usage permis, physiquement possible, légalement autorisé, financièrement viable $\rightarrow$ valeur maximale125  \item \textbf{Anticipation :} valeur = bénéfices futurs anticipés126  \item \textbf{Offre/demande :} prix au point d'équilibre127  \item \textbf{Contribution :} valeur d'un élément = contribution marginale128  \item \textbf{Conformité :} valeur max quand conforme au quartier129  \item \textbf{Changement :} marché en évolution constante130\end{itemize}131}132133% =============================================================================134\section*{\color{uqoBleu} 1. Méthode de comparaison}135136\begin{formbox}[Processus en 6 étapes]137{\small138\begin{enumerate}[nosep, leftmargin=*]139  \item Rechercher les comparables140  \item Vérifier les données141  \item Sélectionner les unités de comparaison142  \item Analyser et ajuster143  \item Réconcilier144  \item Conclure la valeur145\end{enumerate}146}147\end{formbox}148149\begin{warnbox}[Ordre séquentiel des ajustements]150{\small151\begin{enumerate}[nosep, leftmargin=*]152  \item Droits de propriété153  \item Conditions de financement154  \item Conditions de vente155  \item Conditions de marché (temps)156  \item Localisation157  \item Caractéristiques physiques158\end{enumerate}159Étapes 1--4 : transactionnels (\%) cumulatifs\\160Étapes 5--6 : propriété (\$ ou \%)161}162\end{warnbox}163164\begin{tipbox}[Règle d'ajustement]165{\small166Comparable $>$ Sujet $\Rightarrow$ ajustement \textcolor{uqoRouge}{\textbf{négatif}}\\167Comparable $<$ Sujet $\Rightarrow$ ajustement \textcolor{uqoVert}{\textbf{positif}}\\168Toujours ajuster le comparable vers le sujet.169}170\end{tipbox}171172{\footnotesize173\textbf{Seuils :} net $<$ $\pm$15\%, brut $<$ 25\% du prix.\\174\textbf{Réconciliation :} pondérer par fiabilité, pas par moyenne simple.175}176177% =============================================================================178\section*{\color{uqoBleu} 2. Méthode du coût}179180\begin{formbox}[Formule fondamentale]181$$V = C_{\text{neuf}} - D_{\text{totale}} + V_{\text{terrain}}$$182{\small où $D_{\text{totale}} = D_{\text{phys}} + D_{\text{fonct}} + D_{\text{écon}}$}183\end{formbox}184185{\footnotesize186\textbf{Coût de remplacement :} utilité équivalente, matériaux actuels.\\187\textbf{Coût de reproduction :} réplique identique, matériaux d'origine.\\[3pt]188\textbf{Dépréciation physique :} usure, vieillissement.\\189\textbf{Dépréciation fonctionnelle :} conception obsolète.\\190\textbf{Dépréciation économique :} facteurs externes.\\[3pt]191\textbf{Idéal pour :} constructions neuves, bâtiments spéciaux, assurance.\\192\textbf{Moins adapté :} résidentiel courant, bâtiments anciens.193}194195% =============================================================================196\section*{\color{uqoBleu} 3. Méthode du revenu}197198\begin{formbox}[Capitalisation directe]199$$V = \frac{\text{RNE}}{\text{TGA}}$$200{\small $\text{TGA} = \dfrac{\text{RNE}}{\text{Prix}}$ \quad $\text{RNE} = V \times \text{TGA}$}201\end{formbox}202203\begin{formbox}[Actualisation des flux (DCF)]204$$V = \sum_{t=1}^{n} \frac{CF_t}{(1+r)^t} + \frac{V_n}{(1+r)^n}$$205\end{formbox}206207{\footnotesize208\textbf{RBP} = Revenu brut potentiel (100\% occupé, loyers marché)\\209\textbf{RBE} = RBP $-$ perte inoccupation/mauvaises créances\\210\textbf{RNE} = RBE $-$ dépenses d'exploitation\\[3pt]211\textbf{Bande d'investissement :}212$\text{TGA} = M \times R_m + (1-M) \times R_e$\\213$M$ = ratio prêt/valeur, $R_m$ = constante hypothécaire, $R_e$ = rendement fonds propres214}215216\begin{formbox}[Dépenses d'exploitation types]217{\small Taxes foncières, assurances, chauffage, électricité, eau, entretien, déneigement, gestion (5\%), réserve remplacement.\\218\textbf{Exclure :} service dette, amortissement, impôts.}219\end{formbox}220221% =============================================================================222\section*{\color{uqoBleu} TGA typiques (Québec)}223224{\footnotesize225\begin{tabular}{l c c}226\toprule227\textbf{Type} & \textbf{Métropoles} & \textbf{Régions} \\228\midrule229Plex 2--5 & 4,0--5,5\% & 5,5--7,5\% \\230Multi 6--24 & 4,5--5,5\% & 5,5--7,0\% \\231Multi 25+ & 4,0--5,0\% & 5,0--6,5\% \\232Bureaux A & 5,5--7,0\% & 7,0--9,0\% \\233Bureaux B-C & 7,0--9,0\% & 8,0--11,0\% \\234Commerce & 5,5--7,5\% & 7,0--9,5\% \\235Industriel & 5,0--6,5\% & 6,5--8,5\% \\236\bottomrule237\end{tabular}238}239240% =============================================================================241\section*{\color{uqoBleu} Rapport d'évaluation}242243{\footnotesize244\textbf{Structure type (9 sections) :}245\begin{enumerate}[nosep, leftmargin=*]246  \item Page titre247  \item Lettre de transmission248  \item Table des matières249  \item Sommaire250  \item Identification du mandat251  \item Description de la propriété252  \item Analyse marché et HBU253  \item Méthodes et réconciliation254  \item Hypothèses, certification, annexes255\end{enumerate}256\textbf{Types :} Complet (10--50+ p.), Abrégé (5--15 p.), Restreint (2--5 p.)257}258259% =============================================================================260\section*{\color{uqoBleu} Sources de données}261262{\footnotesize263\begin{itemize}[nosep, leftmargin=*]264  \item \textbf{Registre foncier} : actes, hypothèques, servitudes265  \item \textbf{Centris (MLS)} : inscriptions, prix, historique266  \item \textbf{Rôle d'évaluation} : valeur municipale267  \item \textbf{SCHL} : données habitation268  \item \textbf{APCIQ} : statistiques marché269  \item \textbf{Cadastre} : lots, plans, superficies270\end{itemize}271}272273% =============================================================================274\section*{\color{uqoBleu} Évaluation du cours}275276{\footnotesize277\begin{tabular}{l r}278\toprule279Examen mi-session (S7) & 30\% \\2803 ateliers pratiques & 30\% \\281Examen final & 40\% \\282\bottomrule283\end{tabular}284}285286\end{multicols}287288\vfill289\begin{center}290{\scriptsize\color{uqoBleu} IMM1003 — UQO — Simon-Pierre Boucher, Professeur — Département des sciences administratives — simon-pierre.boucher@uqo.ca — Automne 2026}291\end{center}292293\end{document}294
Files main
Menu

Theme